पिकं बदलत गेली… पण भरघोस उत्पन्नाचा तिचा ध्यास कधीच बदलला नाही.

‍

पंधरा वर्षांची डाळिंब शेती, त्यानंतर पपई आणि फुलशेती—पिकं बदलत राहिली, पण सीमांच्या शोधाची दिशा एकच होती: चांगलं उत्पन्न आणि स्थिर बाजार. अखेर द्राक्षांकडे वळण्याचा निर्णय घेत त्यांनी २ एकरांवर २६ टन उत्पादन घेत सुमारे ४० लाख रुपयांचं उत्पन्न मिळवलं. योग्य वेळी बदल ओळखून निर्णय घेण्याची ही त्यांची कथा आहे.

‍

ओढाज येथील सीमा शेतकरी कुटुंबातून आल्या. पती सामाजिक कार्यासोबत पतसंस्थेचे अध्यक्ष म्हणून काम करतात. सुमारे साडेतीन एकर शेतीची जबाबदारी सीमांनी स्वीकारली आणि गेली अनेक वर्षे वेगवेगळ्या पिकांमधून शेतीचा अनुभव घेतला.

‍

सुरुवातीची १५ वर्षे डाळिंबाची बाग होती. जुन्या बागेचा कालावधी पूर्ण झाल्यानंतर त्यांनी तो बदलाची संधी म्हणून पाहिला. त्यानंतर पपईची लागवड केली. प्रती झाड सुमारे १८० किलो पपईचं विक्रमी उत्पादन मिळालं. पुढे फुलशेतीकडेही वळल्या.

‍

पण फुलशेतीमध्ये बाजारभाव, मजुरी आणि हवामान यामुळे स्थिरता जाणवत नव्हती. चांगलं उत्पन्न मिळावं आणि बाजारपेठ तुलनेने स्थिर असावी, या विचारातून त्यांनी द्राक्ष शेतीचा निर्णय घेतला. द्राक्षांचा पूर्वानुभव नसतानाही त्यांनी २ एकरांवर ‘आरा-३६’ची लागवड केली.

‍

द्राक्ष शेती शिकताना छाटणी, पाणी आणि खत व्यवस्थापन, किडी-रोगांचं नियंत्रण, घडाची गुणवत्ता आणि बाजारपेठ याकडे त्यांनी बारकाईने लक्ष दिलं. आधीच्या पिकांमधून मिळालेला अनुभवही त्यांनी नव्या पिकात उपयोगात आणला.

‍

दुसऱ्याच वर्षी २ एकरांतून २६ टन द्राक्षांचं उत्पादन घेत सुमारे ४० लाख रुपयांचं उत्पन्न मिळालं. या परिणामामागे एका दिवसाचा बदल नव्हता; पिकाच्या परिस्थितीकडे पाहून योग्य वेळी निर्णय घेण्याची त्यांची पद्धत होती.

‍

सीमांच्या प्रवासातून त्यांना एक गोष्ट स्पष्ट झाली आहे—शेतीत बदल हा केवळ पीक बदलण्यापुरता नसतो. बाजार, हवामान, खर्च आणि मिळणारा परतावा यांचा विचार करून योग्य वेळी निर्णय घेणं तितकंच महत्त्वाचं असतं.

‍

व्हिडिओ पहा: शेतीतल्या नवदुर्गा — सीमा चव्हाण

‍